Em chào chị Na!

Bức thư của cô giáo Quỳnh phụ trách trường Mầm non Sàng Ma Sáo viết cho Lana và nhóm 'gánh hàng xén', Lana đã xin phép và được cô đồng ý cho đăng ở đây chia sẻ với bạn hiền như một câu chuyện về cuộc sống của các cô giáo và các bé ở các trường Mầm non vùng cao.

Sàng Ma Sáo, ngày 4 tháng 2 năm 2012

Thư gửi chị Lana!
Em chào chị Na! Em đang ở trên trường chị ạ, sau 2 tuần nghỉ tết lại đặt chân lên trường để tiếp tục công việc cũng giống như mọi người. Chị ơi! Tính đến hôm nay năm mới của người Việt đã được tròn 10 ngày rùi. Lời chúc đầu năm em gửi chị: Chúc chị luôn mạnh khỏe, hạnh phúc, một năm nhiều may mắn và thành công chị nhé!
Chị Na! trong những ngày qua em đang suy nghĩ và trăn trở điều mà các anh các chị dặn em là: Em quan sát và cho biết những nhu cầu của các con để các anh các chị chuẩn bị cho những gánh hàng lên tiếp theo. Hôm nay em đã sắp sếp mọi thứ và dành một chút thời gian buổi tối để tâm sự với chị, chị nhé!

Các thông tin cơ bản về trường em chị và các chú các anh chị cùng đi trong đoàn "Cơm thịt" đã nắm được rồi, và cảm nhận được sự nhiệt thành của mọi người nên em xin nói cụ thể như thế này:

* Về đồ dùng phục vụ việc nấu cơm cho bọn trẻ:
- Chúng em đã sắm được nồi nấu, bát và thìa, cái cơ bản nhất để có thể nấu được cơm cho các cháu.
- Để đảm bảo không phải bưng từng bát cơm chạy từ bếp lên các cô giáo muốn có thêm nồi sạch dùng để chia cơm và chia canh, thịt bọn em để vào bát cơm của từng con rồi. Nồi này, mỗi lớp cần 2 nồi chị ạ, loại nồi nhôm 5kg là được chị ạ.
- Dao và thớt để thái và băm thịt chúng em chưa có hiện đang tận dụng của các cô, nhưng các cô chỉ cõng được những thớt nhỏ xíu và 1 đến 2 con dao mỏng lên điểm trường, nên băm thịt cho trẻ hơi vất vả.
- Chị ơi! Xô chứa nước cũng rất cần, nhiều thôn bản của em bếp xa nhà, xa nguồn nước nên các cô khá vất vả. Do thôn xa, vận chuyển khó nên chúng em muốn xin một ít xô nhựa, loại nhựa đen to dùng bền.
- Một số điểm trường của em xa nguồn nước: Mà Mù Sử II, Sàng Ma Sáo, cần có dây dẫn nước thì có được nước về.
- Ngoài ra nếu được thì chúng em cần thêm rổ, rá, và chậu nữa chị ạ!

* Về đồ dùng các lớp:
- Chị ơi! Phản gỗ để cho các cháu nằm rất cần thiết chị ạh, hiện tại em đã có 4 lớp là các lớp phòng xây, các lớp tạm nền đất đã có xốp nhưng vẫn lạnh, và để đảm bảo thì nếu có bạt trải dưới sau đó kê phản là tôt nhất chị ạ, mỗi phản là 2 cháu nằm. Kinh phí mua phản rất tốn và vận chuyển khó nên e xin đề xuất 1 địa chỉ để chị nghiên cứu nhé. Ở Xã Bản Xèo, giáp với Xã Pa Cheo có một gia đình đã đóng phản này cho nhiều trường vùng thấp của huyện em giá khoảng từ 230k-250k / chiếc.
- Bình đựng nước để các cháu uống em đã có cho 2 lớp rồi, còn thiếu 13 lớp nữa chị ạ, ca uống nước em cũng thiếu 13 lớp = 243 ca, nếu được chúng em muốn đề nghị loại ca inox để đảm bảo vệ sinh chị ạ. hì.
- Khăn mặt cho trẻ con các cô của em cũng tự sắm từ đầu năm nhưng hỏng và cũ nhiều rồi.
- À, còn gối nằm, em cứ nghĩ quanh mà không ra, vì quan sát thấy chúng nằm từ đầu lên bạt giáp đất và phản sẽ đau đầu chị nhỉ.
- Chăn đắp trường e tương đối đủ nhưng em xin có ý kiến có thể giúp các anh chị nghiên cứu để sắm cho các trường chưa có trong gánh hàng lần này: Trẻ con trường em đang đắp chăn hơi ruôt siêu nhẹ, nhưng e thấy loại chăn này ko sử dụng được lâu, dùng 1 thời gian là ruột xô hết. E thấy một số trường vùng thấp của huyện em dùng loại chăn lông hoặc nỉ dày rất hợp lí chị ạ.
- Đọc danh mục gợi ý của chị và tham khảo giáo viên chiều nay( 3/2) e nhớ ra và đề xuất thêm mục bạt quây lớp, 15 lớp thì chỉ có 4 lớp ở điểm chính và Chu Khu Phìn là nhà xây cấp 4, còn 11 lớp nhà vách nứa hoạch ghép gỗ sương mù trẻ rất rét, cô giáo thì khó trang trí lớp. Chị ơi! Để quây lớp mình nên dùng bạt sáng màu trắng hoặc loại sọc trắng đỏ để lớp học sáng sủa hơn.

* Về đồ dùng học tập của các cháu:
- Hàng năm học sinh 5 tuổi trong chương trình mục tiêu của trường được 1 vở tập tô, 1 bút chì chị ạ. Các đồ dùng khác: sáp màu, đất nặn, kéo, ...v..v... không được trang bị, các cô giáo của em bỏ tiền túi để sắm cho các cháu nên chỉ được chút ít. Nếu có thể các cháu xin thêm sáp màu để vẽ, đất nặn, giấy màu, kéo thủ công. Thời điểm này cũng sắp hết năm học nên có thể quyên góp đồ cũ hoặc dư ở các trường dưới Hà Nội thì cũng được chị ạ (E thấy các bài trong gánh hàng xén các chị thảo luận nên cũng muốn có ý kiến. Hihi!)
- Chị ơi! Báo họa mi, tranh truyện chúng em xin quyên góp sử dụng lại của các bé thành phố chị ạ.

* Vật dụng y tế:
- Bông băng, cao nóng và dầu gió, bạc hà ngậm tránh ho phù hợp với học sinh của em chị ạ!
Chị yêu quí! Có lẽ em sẽ dừng các danh mục ở đây chị ạ. Lúc này cho em bộc lộ cảm xúc của mình. Lúc đầu khi nghe chị và a K. "Cơm thịt" nói xem cần gì thì nói cho các anh chị, bởi vì việc này cũng "giống" việc chúng em xin kinh phí, đồ dùng, v..v. của Phòng Giáo dục và Huyện nên e thấy cứ phải nghĩ nghĩ. Nhưng hàng ngày mỗi khi nhớ lại cử chỉ của các anh chị với trẻ con và theo dõi trên trang blog của chú Tuấn, blog của các anh chị, thường trực đọc các bài viết, các cảm nhận và cả các trao đổi của mọi người em lại thấy rất tự tin và muốn cởi mở tâm sự với chị.
Chị ơi! Các danh mục mà e liệt kê nhờ chị và mọi người nghiên cứu giúp cho các cháu hộ em, e sẽ giữ liên lạc với mọi người chị nhé!

TB: Chị à, còn việc chị hỏi thăm về các cô giáo của em, thực ra công tác ở một nơi xa xôi và khó khăn thì mỗi cô ngoài thiệt thòi chung còn có nhiều mong muốn cho cuộc sống của mình nơi cắm bản, tuy nhiên cho phép em thay mặt các cô xin được nói 1 điều: Các món quà nho nhỏ của đoàn mà chúng em nhận được và đặc biệt là món quà tinh thần các anh chị đem đến làm chúng em vô cùng phấn khởi và cảm động chị ạ.
Cuối thư e xin gửi lời chúc các cô chú anh chị luôn mạnh khỏe hạnh phúc!
Em chào chị!
Em Quỳnh – Mầm Non Sàng Ma Sáo.

Những tấm hình này chụp trước Tết - ở bản Nậm Pẻn I, Nậm Pẻn II (SMS), trước khi các bé được áo ấm và ủng. Một số cháu bây giờ có thể vẫn chưa quen đi ủng, lần tới lên SMS các bác sẽ 'kiểm tra' nhắc đi và 'phạt' nếu còn chân đất nhé.

"Cơm thịt", "Gánh hàng xén" và "Giỏ thị"

Bạn đọc mến, entry này mình tua lại một chút (và rõ hơn) về ba từ mà nhóm 'Giỏ thị' thỉnh thoảng chia sẻ trên Lana Blog (Dự án "Cơm thịt", Gánh hàng xén, Giỏ thị).

* "Cơm thịt":
Về "Cơm thịt" bạn có thể đọc rõ hơn ở đây, Tuy nhiên Lana sẽ xin viết vài nét chính từ những gì Lana đã 'đọc, đi, và thấy':
Xuất phát từ một chuyến đi 'dạo' miền núi, bác Trần Đăng Tuấn và những người bạn thân nhận thấy bữa cơm của các bé ở các trường học vùng cao Tây Bắc quá nghèo. Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền ăn cho học sinh các trường nội trú vùng sâu vùng xa nhưng hiện tại chỉ hạn chế với một số trường đủ điều kiện, một số tộc người thiểu số nhất định, một số lứa tuổi nhất định. Có nghĩa là còn rất nhiều đứa trẻ vùng cao đi học với chiếc cặp lồng cơm không có thịt (hoặc thậm chí không có cơm trưa). Và từ đó ý tưởng về quyên góp tiền từ các tấm lòng hảo tâm 'gắp thịt vào bữa cơm cho các cháu miền núi' (theo mình được biết là 120 ngàn vnđ/ trẻ / tháng, bằng mức các bé có chế độ).
Cách làm là các anh chị thu thập thông tin các nơi cần trợ giúp, trực tiếp đi khảo sát, nắm số lượng trẻ 'chưa được hỗ trợ tiền ăn', rồi gởi tiền lên từng điểm trường theo tháng hoặc quý (không qua cầu trung gian nào), với điều kiện nhà trường tổ chức bếp ăn chung cho học sinh. Các bác còn thường xuyên bỏ thời gian lên 'thăm' lại bữa ăn của bọn trẻ. Lana đã đi theo để thấy các bác làm điều này thật sự bằng cả tấm lòng.
Điều mình còn muốn nói là nhờ "Cơm thịt" mà tại rất nhiều điểm trường vùng cao các thầy cô đã tổ chức bếp ăn chung cho các bé, thay vì trước đây lũ trẻ tự túc bữa ăn. Cầu mong để ngày càng nhiều những đứa trẻ với cặp lồng cơm như thế này:
Được có những bữa ăn trưa như thế này:

(hình: Lana, 01/2012)

Thêm một điều nữa (nghe lỏm): 'Cơm thịt' xác định sẽ gắng sức duy trì đều đặn và lâu dài (cho đến khi có tiền hỗ trợ của nhà nước hoặc các bé không cần nữa).

** Gánh hàng xén: Ngoài tiền hỗ trợ mua thịt, "Cơm thịt" còn đem lên áo ấm cho trẻ 'cơm có thịt' khi thấy chúng không chỉ đói mà còn rét (và thiếu nước, và thiếu rất nhiều thứ thiết yếu khác nữa). Nhưng số điểm 'cơm thịt' ngày càng nhiều. Bạn Sống Thật Chậm (STC) trong một chuyến 'đi theo' đoàn 'Cơm thịt' nhận thấy có thể quyên góp thêm quần áo cũ, tiền mua sắm một số vật dụng như sách vở đồ dùng học tập chăn mền nồi xoong... mang lên giúp bọn trẻ. Thế là hình thành 'Gánh hàng xén cho trẻ vùng cao', hiện giờ đã có một nhóm các mẹ chung tay lo, cùng là lo cho bọn trẻ, mà đỡ cho các bác "Cơm thịt" đỡ phải lo những phần lặt vặt, tỉ mỉ và tốn công.
Mình vẫn mỉm cười một mình mỗi khi hình dung hình ảnh mà bạn STC tả "bác Tuấn đi trước trải cơm thịt cho các bé, các mẹ lếch thếch gánh hàng xén chạy theo sau" :D
Bạn có thể đọc kỹ hơn về sự hình thành và tiêu chí hoạt động của 'Gánh hàng xén' ở đây nhé.

*** Giỏ thị: Lần đầu tiên đọc bài "Hôm nay lên Suối Giàng" của bác Tuấn và ý tưởng Cơm thịt cho trẻ vùng cao của nhóm bác Tuấn - Tiến - Thùy Linh, Lana rất cảm động và đã kéo bài về Blog. Từ đây một số những người bạn đồng cảm và muốn cùng đóng góp cho dự án 'cơm thịt'. Giỏ thị ra đời để nhóm chung những đóng góp này thành một món cùng chuyển qua Quỹ "Cơm thịt" (xin thú nhận là bản quyền tên 'Giỏ thị' thuộc về bạn này).
Tiêu chí của "Giỏ thị" là hoàn toàn tự nguyện và tùy thuộc vào khả năng của mỗi người. Giỏ thị sẽ gom chung và chuyển qua quỹ 'Cơm thịt' theo từng quý. Một số bạn ở xa gởi một lần cho một năm thì Giỏ sẽ chia số tiền và góp theo Quý giùm bạn, giữ giùm phần còn lại trong Giỏ cho những lần sau.
Mỗi Quý, Giỏ sẽ thông báo (trên Blog Lana) về danh sách (nick) những người đóng góp (phòng có sai sót thất lạc), tổng số tiền nhận được, số tiền chuyển qua "Cơm thịt" (dược xác nhận), và số tiền còn lại trong Giỏ. Riêng chi tiết về từng khoản đóng góp của các cá nhân kèm email liên lạc của từng cổ đông thì Lana chia sẻ trong một email gởi chung theo danh sách email của nhóm (mailing list). Mailing list này bao gồm và chỉ bao gồm các bạn đóng góp (Thông tin TK không public rộng rãi mà Lana chuyển tới các bạn muốn góp chung Giỏ thị số TK qua email, nhận thông báo gởi và xác nhận tiền tới với từng bạn qua email, từ đây cập nhật địa chỉ người đóng góp vào mailing list nhóm).
Các bạn muốn ủng hộ cho "Cơm thịt" có thể đóng góp trực tiếp tới TK của "Cơm thịt" (trên website "Cơm thịt" theo link ở phần trên) mà không cần qua Giỏ thị. Giỏ thị đơn giản là một nhóm bạn bè, kẻ ít người nhiều gom chung cho thành món, góp chung cho gọn, thống nhất chia sẻ thông tin chi tiết chỉ riêng trong nhóm và tin cậy Lana trong việc này.
Lana tình nguyện nhận làm người giữ Giỏ thị (không góp được nhiều 'Thị' nên góp công :D). Lana nhận trách nhiệm cá nhân về sự trong sáng và minh bạch của Giỏ thị, về các con số thu, chi, và tiền còn lại trong Giỏ.
Lana đã nhận ĐƯỢC rất nhiều (cảm động) vì sự tin cậy của bạn Giỏ thị, và sẽ nâng niu sự tin cậy đó.

*** Một ngăn khác: Lần duy nhất cho tới giờ Lana 'chính thức kêu gọi' quyên góp trên Lana Blog là đợt ủng hộ áo ấm cho các bé ngay trước Tết. Khi hết đợt Lana đã tổng kết Quỹ áo ấm này tương tự như cách làm Giỏ thị: đưa thông tin chung (các cổ đông, tổng thu, chi, tiền còn lại) trên một entry của Lana Blog (link) và chia sẻ thông tin chi tiết qua mailing list tới những cổ đông đóng góp. Đợt quyên góp này là một ngăn riêng độc lập với khoản tiền trong Giỏ cho "Cơm thịt".
Do phải gởi phần Áo ấm lên SMS vội cho kịp tết nên sau khi áo đi và ngay cả khi Lana xin kết giỏ rồi vẫn còn tiền ủng hộ chuyển về. Khoảng đầu tháng 03 tới nhóm ủng hộ áo cho Sàng Ma Sáo dự định kết hợp với Gánh hàng xén gánh chung hàng (quần áo cũ (mà chưa cũ) của trẻ em quyên góp được, chăn mền, vật dụng...) lên giúp trẻ Pa Cheo, Sàng Ma Sáo và Tả Gia Khâu (Mường Khương). Lana (hình như đã xin phép và chưa nghe phản đối, hihi) xin các cổ đông cho phép sử dụng số tiền còn trong Giỏ lo cho Gánh hàng lần này lên Sàng Ma Sáo nha các bạn yêu? (cụ thể Lana sẽ share qua email nhé).

Như vậy bạn đọc có thể hình dung hiện nay Giỏ thị có hai ngăn: Một ngăn đóng góp (theo quý, hy vọng duy trì lâu dài) cho Cơm thịt, và một ngăn giúp áo ấm và vật dụng cho trẻ vùng cao - ngăn này sẽ chỉ hoạt động theo từng đợt (chủ động) và hết mỗi đợt sẽ đóng Giỏ :)

Xin cảm ơn tất cả bạn bè đã cùng đồng cảm chia sẻ với Lana và xin thay mặt các bé cảm ơn những tấm lòng thơm thảo xa gần.

Mến nhiều,
Lana.

Ra Giêng

"Tháng Giêng là tháng ăn chơi", cái này có lẽ đúng hơn với ngoài Bắc. Mình nhớ ngày ở SG hết Tết là làm huỳnh huỵch đầu năm như cuối năm chả khác gì. Ngoài Bắc, ra Giêng dân chúng cứ tư tưởng du xuân, đi Chùa đi chiền, Lễ này Hội nọ, vừa làm vừa chơi làng nhàng cả tháng.

Mình từ đi khi làm đã ở SG, nghề dịch vụ Tết còn bận hơn ngày thường nên quen, chả thích vụ du xuân. Nghỉ ra nghỉ làm ra làm. Với lại đi chùa mình chỉ thích đến chùa vắng, thắp hương, quỳ dưới tam đường lặng nghe tiếng Kinh vang đều đều, rồi ra vãn cảnh Chùa cảm nhận không gian thư thái thanh tịnh... Lại nhớ một lần chèn nén với mùi nhang mùi người ở Chùa Vĩnh Nghiêm cùng bà chị với một lần chen chúc bẹp người ở Chùa Hương với đội bạn học, thôi bái lạy con xin không quay lại nữa. Mà không lần nào quay lại thật.

Ra Giêng, mình đọc xong một cuốn sách về phong thủy trong trang trí nhà và cuốn truyện "Bóng ma trong điện Kremli". Mình bắt đầu đọc lại được, thấy mừng. Nhưng bây giờ mình chọn thứ để đọc kỹ hơn, mỗi lần đi mua sách là tìm những cuốn đủ để mình thích, đủ để mình cầm đến là đừng rời nó, để đừng cách quãng sự đọc như những năm rồi. "Bóng ma trong điện Kremli" viết về tội ác, về thế giới ngầm, giết chóc, quyền lực và gái điếm. Nó là tác phẩm văn học nhưng phản chiếu một mảng cuộc sống của nước Nga sau khi mình đã rời đó. Mình muốn biết nước Nga giờ đã thế nào. Khó nói dưới góc độ văn học cuốn truyện đó có là hay không, bởi vì mình không chỉ đọc nó như một cuốn truyện mà còn 'đọc' những thông tin đằng sau nó nữa. Như tất cả những người đi Nga thời mình, mình yêu đất nước ấy.

Ngoài ra, mình thú thật là từ Tết đến giờ câu chuyện mình theo dõi không bỏ bài báo nào là vụ anh nông dân tên Vươn ở Hải Phòng chống lại 'bọn cường hào' (hơi hỗn, nhưng thật là phải gọi thế mới đúng), và điều mình thường nghĩ đến nhất là những đứa trẻ ở Bát Xát mình đã đi qua trong 'chuyến đi dài' và lời hứa sẽ trở lại. Mình cứ phải ráng cất bớt không viết nhiều về hai điều này vì vụ anh Vươn nhiều báo nhiều blog nổi tiếng đều viết cả, mình lót dép ngồi nghe cũng đủ, viết thành ra nói leo, còn về bọn trẻ miền núi thì viết nhiều lại sợ spam bạn đọc blog, muốn chia sẻ điều mình quan tâm lại tự nhắc dừng kẻo làm bận bạn bè.
Mà rét kéo dài suốt cả tháng, đến hôm nay mới hơi hửng ấm. Cứ rét lại nghĩ đến đợt áo ấm vội lên trước Tết. Mỗi một trăm ngàn đồng /5 USD của bạn bè mình là được một chiếc áo, một đứa trẻ trên kia có áo ấm đẹp để mà mừng vui suốt Tết và suốt cả mùa đông. Mỗi lần ra đường gặp gió rét lại nghĩ đến điều ấy và ngầm vui.

Nhóm bạn cùng chuyến đi trước hẹn nhau lên lại Pa Cheo - Sàng Ma Sáo đầu tháng 3 tới, mang thêm cho bọn trẻ quần áo cũ (còn tốt) đi quyên được, một số vật dụng cần thiết, đồ dùng học tập... Hôm nay nhận thư (email) của cô giáo Quỳnh ở Mầm Non Sàng Ma Sáo, mình đang xin phép cô cho post bức thư. Mình sẽ lại viết một chút về chuyến đi. Mong bạn đọc ai không quan tâm thì bỏ qua cho mình.

Sẻ chia

(Link từ "gánh hàng xén cho trẻ vùng cao")

yêu thương và 'nghệ thuật' ;)

Đấy là chiều mùng 1 Tết. Tết năm nay ở nhà Ba Mẹ rất vui. Đầy đủ cả vợ chồng bác Quý - Nga với Việt Anh - Bim và cậu Quỳnh từ Sài Gòn ra từ 25 tết. Mình với Dim Mei về từ 27. Huệ Oanh ở gần Ba Mẹ cũng cho 2 con trai Bi, Cò về ở Ông Bà đến tận chiều 30 (tận dụng mọi cơ hội có thể lập hội con nít cho lũ trẻ gắn kết từ nhỏ là 'chiến lược' thông suốt ngôi nhà to hồi nào giờ).
Sau mấy ngày xum vầy vui tưng bừng, chiều mùng 1 Tết nhà bác Quý chia tay Thái Nguyên về Hà Nội để đi tiếp về quê bên ngoại. Dim Mei ké theo xe bác về Nội gặp Bố ra ăn Tết. Việt Hoàng (con trai cậu Quỳnh, ở với ông bà nội ngoại và mẹ ở Thái Nguyên) thấy cả mấy anh chị tíu tít đồ đạc chuẩn bị đi thì buồn, lẩn ra ngoài góc hiên một mình, rơm rớm khóc. Mẹ LO trông thấy mới nháy các anh các chị ra chơi dỗ em.
Quỳnh thấy con trai mít ướt thì khó chịu lắm. Nhân V.Hoàng chơi nghịch gì điện thoại của anh V.Anh liền bị ba cau mặt lừ mắt la. Sẵn đang tủi thân cu cậu nức nở khóc.
Bà nội (là mẹ mình) vốn nuôi nấng ôm ẵm cu Hoàng từ nhỏ thấy thế thì xót cháu liền mắng cậu Quỳnh một câu kiểu 'mẹ mắng con'.
Nhưng tất nhiên là rất không nên 'bà mắng bố trước mặt cháu nội'.
Thời điểm đó tất cả người lớn ở đó đều cảm thấy sự không ổn. May là Quỳnh và Bà cũng đều kìm lại, dừng ở đó. Cũng vừa lúc xe đón. Một nửa nhà chào đi. Mẹ V.Hoàng đưa V.Hoàng qua ngoại. Cậu Quỳnh lấy xe đi chúc tết bạn bè. Mình với ông bà ăn tối. Lảng đi, mà biết trong bụng vài người vẫn chưa thoải mái.

Nhà mình có hai người tình cảm nhất, yêu nhau nhất mà lại đều nóng tính là Mẹ và Quỳnh. Thế nên cái trung dung là mình bỗng thành có giá đôi khi: Mình biết cách dàn hòa, kết nối hai người yêu thương nhau này. Nghĩ xâu xấu tí, khi nào cảm thấy mọi người quên lơ lơ mình chắc phải năng rủ thêm Quỳnh về, kiếm đề tài gì chọc cho hai người đó cáu nhau, thế là cục kẹo dẻo mình lại được dịp nối nối dính dính, nhắc nhớ, hihi.

Tối mùng 1 và ngày 2 mình có 3 buổi chuyện nhỏ.
1. Với Quỳnh, tối muộn ngày 1, khi cậu bình tĩnh:
- Đúng ra lúc đó không nên mắng V.Hoàng, nó đang vừa khóc vì các anh chị sắp đi.
- Làm cái thằng đàn ông mà hơi tí đái ra quần, điên không chịu được!
- Ừ thì đồng ý, nhưng V.Hoàng con mình nó vốn mẫn cảm từ nhỏ...
- Con tôi không thể như thế! (xưng 'tôi' là khi cáu đấy :D)
- Đồng ý mình muốn con mình phải mạnh mẽ, phải đàn ông... Nhưng V.Hoàng vốn là như thế. Và nó là con mình. Vậy phải làm thế nào? Nếu Quỳnh đọc thì biết các chuyên gia về tâm lý trẻ sẽ khuyên: Khi đứa bé mang điểm 4 về nhà, nếu bố mẹ bảo "con thật dốt, thật kém cỏi", đứa trẻ sẽ tin nó là đứa kém cỏi. Hết. Thay vì thế, nếu bố mẹ nói "điểm 4 chưa tốt, nhưng cha mẹ tin nếu cố gắng lần sau con sẽ được 5, rồi 6, rồi hơn nữa" - kết quả sẽ hoàn toàn khác. Càng tỏ ra thất vọng la mắng càng chỉ thu được kết quả ngược lại. Mình nuôi con mình phải làm sao cho nó tốt lên chứ, đâu phải đòi hỏi nó phải được ngay như mình muốn.
- (Im lặng...) Nhưng bà rất kỳ, coi như tôi cứ như không có quyền dạy con tôi tí nào.
- Đồng ý bà nóng, bà cũng sai, không được thể hiện bất đồng trong cách dạy trẻ trước mặt trẻ, rồi mình sẽ góp ý riêng với bà. Nhưng việc Quỳnh cần rút kinh nghiệm với việc bà la Quỳnh không đúng chỗ là hai việc khác nhau, đừng nhầm lẫn. Quỳnh lâu lâu mới về, hãy tạo không khí tin cậy với V.Hoàng. Mình yêu con, hãy nói chuyện và khích lệ con bằng tình yêu thương chứ đừng la mắng con phải thế này thế kia. Thế, là đào một cái hố ngăn cách giữa mình và nó.
- (im im, có vẻ 'chịu' thế là mình 'biến' thật nhanh :D).

2. Với mẹ, sáng hôm sau, khi đang vui vẻ chuyện, dẫn chuyện bọn trẻ rồi ra chuyện Quỳnh - V.Hoàng hôm qua. Bà vẫn cạu trách Quỳnh.
- (tỉ tê) con nói chuyện với Quỳnh rồi. Thật ra, mẹ cũng hiểu là Quỳnh nó yêu con nó, chỉ là cách 'huấn luyện' dở thôi. Để con kể cho mẹ nghe chuyện này: Hồi nhỏ những lần tụi con đi chơi hội đồng bị mẹ bắt tất cả nằm sóng dài trên giường ăn đòn, cậu bao giờ cũng chen nằm giữa L.O với H.O, mỗi lần mẹ chuẩn bị quất roi là cậu nhổm đít lên trước để hứng roi đỡ đòn cho 'tụi con gái'. Cậu làm bộ cắn răng, bảo là đàn ông phải anh hùng, không khóc. Thế, mẹ hiểu vì sao cậu thấy không chịu được khi thấy con trai mình yếu đuối. Tối quan con phân tích rồi, Quỳnh nghe ra rồi.
Tuy nhiên, mẹ cũng nóng. Dù Quỳnh sai mẹ cũng không nên mắng Quỳnh ngay đó, để sau phân tích la mắng sao cũng được. Nguyên tắc dạy trẻ là dù mẹ có sai khi dạy con bố cũng không được nói mẹ sai ngay trước mặt con, rất không tốt với trẻ. Cái này con biết mẹ biết, chỉ là mẹ nóng tức thì.
(Mẹ im im một giây, mình chuyển ngay sang một đề tài khác mà biết là có thể làm mẹ thoải mái. 10 phút sau đã cười. may thế. hú vía :D)

3. Tối Mùng 2, khi cả nhà quây quần coi TV. Mẹ LO ôm V.Hoàng trong lòng hỏi chuyện:
- Lớp V.Hoàng đông không? có bao nhiêu bạn tất cả? (V.Hoàng học lớp 6)
- Lớp con có 55 bạn.
- Thế bao nhiêu bạn trai?
- Dạ 25 bạn trai.
- À bạn gái đông hơn. Thế ở lớp con thân với những bạn nào?
- Con thân với Tuấn Linh, bạn Minh Quang...
- Toàn bạn trai à?
- Dạ có bạn gái, bạn Thu Trang.
- Bạn Tuấn Linh với bạn Minh Quang ai học giỏi hơn? ai nghịch hơn?
- bạn Tuấn Linh học giỏi hơn, hai bạn cùng nghịch ạ.
- Thế bạn Thu Trang có học giỏi không?
- Dạ bạn có.
- Mẹ đố V.Hoàng câu này: con trai và con gái khác nhau ở điểm gì?
- (ngẫm nghĩ...) ở bề ngoài.
- Đúng rồi, về cấu tạo cơ thể thì mình học rồi: Con trai và con gái khác nhau. Còn gì khác nhau nữa nào?
- Về tính cách.
- Ừ đúng, về tính cách. Nhưng cụ thể hơn cơ.
- (ngẫm nghĩ)
- Thế mẹ sẽ hỏi nhé: Con trai và con gái, ai nghịch hơn?
- Con trai (rất khẳng định!)
- Đúng. Thế ai dịu dàng hơn?
- Con gái!
- Đúng. Thế ai khỏe hơn?
- Con trai.
- Đúng. Thế ai nấu ăn giỏi hơn?
- Con gái.
- Đúng. Ai tỉ mỉ chăm chỉ hơn?
- Con gái.
- Đúng. Ai học giỏi hơn?
- Cả hai.
- Đúng, cả hai ai chăm thì học giỏi. Thế, ai tình cảm hơn?
- Cả hai.
- Đúng. Ai dễ khóc nhè hơn? (wink wink)
- ... Con gái.
- Đúng (;D), thật ra, mẹ nghĩ con trai cũng tình cảm, con trai cũng có lúc buồn và có quyền được khóc. Nhưng con trai cần tỏ ra cứng rắn hơn, vững vàng hơn, 'đàn ông mà', nên thường kìm chế, không khóc, ít nhất là khi có mọi người, đúng không?
- Đúng ạ.

*** Có thể bạn muốn đọc:
- TẾT Ở NHÀ
- BA MẸ

Vương Miện ô mai gát

Sớm nay lướt bạn blogs, thấy nhà Gác "Ô mai gát", cho cái link về tiền 'lì xì' 650 tỉ VNĐ - là kinh phí chính phủ phê duyệt cho viện toán cao cấp do Frields toán học Ngô Bảo Châu làm Giám đốc vừa chính thức ra mắt ngày 17/01/2012, những mong muốn " 2020 toán học Việt Nam có thứ hạng thứ 40 trên thế giới".
Đọc trong bài báo nói về sự kiện này có phần phát biểu của một vị giáo sư "việc thành lập Viện nghiên cứu toán học cao cấp ở Việt Nam, ở một nước đang phát triển, với trình độ phát triển kinh tế xã hội tương đối thấp, đó là một hiện tượng hiếm hoi, là sự kiện đặc biệt của đất nước chúng ta...". Mình trích đoạn này thôi, chợt nghĩ cái gì 'hiếm hoi, đặc biệt' có nghĩa không 'common sense' và cần xem xét một tí: Vì sao? để làm gì? hợp lý?

Mình từng say mê học toán rồi chuyển sang một ngành ứng dụng, vì hiểu muốn đi xa trong khoa học cần có môi trường cho nghiên cứu, cần dứt áo hy sinh, mà mình còn nặng chữ 'nữ nhi / đất đẻ' (Châu nếu học xong về Việt Nam sẽ không thể có 1/100 Fields). Nhìn ra, đi sâu toán lý thuyết và đạt tới những thành tựu nghiên cứu như NBC là ở tầm cao của khoa học, là cống hiến cho nhân loại, phải ở những nước có nền kinh tế và nền khoa học phát triển với nhiều yếu tố đồng bộ hỗ trợ mới làm được. Một viện toán chỏng trơ ở một nước còn lo ăn lo mặc, lo tăng dân trí lo xóa đói giảm nghèo... Châu ơi có hiệu quả được chăng?
Lại liên tưởng đợt tranh cãi về dự án đường sắt cao tốc hiện đại Chính phủ tính chi, và nhiều người đã thở phào khi Quốc Hội bỏ phiếu không thông qua (tái bút điều mà ai cũng biết: Tiền của Chính phủ là từ thuế của dân).

Ôi cái mình mẹ trẻ con, bà nội trợ, nhân viên xoàng đi làm kiếm tiền nuôi con nuôi bản thân (và góp thuế cho nhà nước), mở miệng nói chuyện chiến lược dư lày thấy to tát quá, nãy giờ tay run gì đâu. Quay về góc nho nhỏ hẹp hẹp mình đã theo đã biết, là này: Kêu gọi "Cơm thịt" của bác TĐT được tấm lòng hảo tâm khắp nơi quyên góp về tổng cộng GẦN 2 TỈ VNĐ mà đã giúp được nhiều ngàn đứa trẻ ở gần 20 điểm trường (hàng trăm bản nghèo vùng biên giới) có thịt/ trứng trong bữa cơm trưa hàng ngày trong vài tháng qua và vài thánh tới, có ủng có tất cho chân trần và có áo ấm bọc ngoài những chiếc áo rách hở mỏng manh mùa đông giá rét.

Sáng nay theo link đọc về Viện toán cao cấp 650 TỈ VNĐ xong quay lại còm men nhà Gác "Cái này giống như mua mũ miện thật hoành tráng cho cái đầu mà phía dưới là đôi chân trần cóc cáy tím tái run lạnh..."

Ô mai gát
Vương Miện trên đó có nhìn xuống chân trần bấm vào đất giá?

Một chuyến đi dài... (3)

Cứ lần nữa 'khất nợ' cái vụ 'còn tiếp' của mình, vì thật sự chuyến đi miền núi vào ngày rét cuối năm đã túm áo nhóm tình nguyện đến mức nhà nào cũng viết hồi ức gần đủ hết rồi. Sau chuyến về lại dồn dập chuyện quyên áo ấm và ngay đó là hơn 3000 chiếc áo làm quà Tết, thành ra cái 'chuyến đi dài' của mình càng lùi xa. Mà cái tính mình nó lạ, ít hứa, nhưng đã nói ra lời hứa là tự gắn mình vào, là sẽ thực hiện, nếu không cảm giác 'nợ' không chịu đi. Sống Thật Chậm (STC) vừa nhắn tin chiều mai tụ họp bàn chuyến lên lại Bát Xát sau Tết (như hứa), nhớ ra trả nợ năm cũ vậy.
Sau bữa ăn bản ngủ xe ở Sàng Ma Sáo, đoàn đi tiếp tới Dền Thàng và Y Tý. Dền Thàng có bé Xúa, có cái bảng treo làm nhói cảm xúc, mà theo đó thì tên nó tên là Xúa, không phải Súa (ở cột bên trái, thứ ba từ trên xuống)

(Bấm vào hình để phóng to)

Vẫn nghĩ được ăn "Cơm có thịt" các bé Dền Thàng đã ấm, mà lên vào ngày nhiệt kế chỉ 3 độ C nên shock vì những ám ảnh phong phanh 'áo hở' như thế này:
Xót xa những bàn chân trần cóc cáy cương lên vì rét trên nền lớp lạnh băng:

Lắp xốp cho chúng mà chân đi tất vẫn phải kê trên xốp, vì buốt

Ngay ở đó, Khanh WHO đã gạn bóp nhờ cô giáo gọi mua ngay tất (vớ) cho các bé. Và qua điện thoại một nhà hảo tâm ở xa gởi qua Mai Thanh Hải 4 triệu số để mua hơn một trăm đôi ủng nhỏ.
Xốp trải đã được chương trình 'cơm có thịt' gởi lên hỗ trợ trước đó nhưng các cô bảo mẫu sợ trời mưa nền bẩn chỉ trải vào giờ các con ngủ. Bác T. gọi lên trách, các cô mếu máo khóc. Ngẫm ra "cơm thịt" chỉ là các nhà hảo tâm thương trẻ, không 'quyền hành' gì với các cô, chỉ có thể nhắc nhở tâm tình. Các cô còn trẻ quá, chỉ mới ngoài 20 tuổi.
Vào trang web của 'cơm thịt' được biết tuần sau đó 'Cơm thịt' đem áo lên Dền Thàng, lớp học đã được đốt củi sưởi thế này:
Rời Dền Thành đi Y Tý đường đi càng lúc càng lên cao, mưa lạnh giăng đầy:

Nhiệt kế chỉ nhiệt độ ngoài trời 3 độ C

'Nhà mặt phố'

Cột mốc "Khu vực biên giới" ở lối vào trường Mầm non Y Tý. Cách đó không bao xa là đất Trung Quốc

'Cơm đã có thịt' ở Mầm non Y Tý

Áo ấm Tết đã tới với tiểu học Pa Cheo, Sàng Ma Sáo..., Mầm non Dền Thàng có áo, có ủng, có tất (vớ), bé Xúa đã có tết ấm, không còn rét nữa. "Cơm thịt" đã đều mỗi bữa trưa ở Mầm non Bát Xát, ra Tết chuẩn bị đi Hà Giang, nghe là nơi nghèo cực độ nghèo, xác xơ hơn Bát Xát. Mà mình biết chiếc cặp lồng cơm của em bé tiểu học Hán Nắng vẫn rỗng, tiểu học Dền Thàng vẫn rét... thôi không dám nói không dám nghĩ thêm, sức mọn nghĩ thêm lại xót lòng.
(Hình trong bài: Trần Đăng Tuấn - Mai Thanh Hải - Lana)

*** Phần trước:
- MỘT CHUYẾN ĐI DÀI (1)
- MỘT CHUYẾN ĐI DÀI (2)

Tet (2)

Có ai nhận ra không? Khăn đỏ là Lana đấy

Truyền nghề cho thế hệ sau

Ai không tham gia gói thì thay nhau trông nồi bánh: từ 8h tối đến 7h sáng hôm sau!

Còn mình: ngắm đêm

Thành quả

Tết

Tết là Năm cũ chuyển qua Năm mới, là cuối năm chuyển qua đầu năm.
Cuối năm
Bao giờ cũng bận rộn. Càng mấy ngày cuối năm càng bận cuống. Từ xa xưa đời cụ truyền đời ông bà rồi truyền đời con, đời cháu là tất tần tật mọi việc cần làm xong hết trong năm cũ. Từ việc đối ngoại (tri ân, cảm ơn, báo hiếu...) đến đối nội (mua sắm Tết, dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa thật đẹp thật màu sắc thật ấm cúng). Ai cũng chạy không nghỉ. Đường xá chen chúc kẹt cứng từ sáng đến tối đêm. 29, 30 Tết gặp ai cũng thấy thở lấy thở để, quần áo xộc xệch tóc tai ngơ ngoác. Kín mít lịch, có khi đến tận giao thừa, thế rồi để năm mới thênh thang bước vào.

Mình, mặc dù chủ tâm 'kệ', chạy hất chân đến eo thôi chứ nhất định không vắt đến cổ, lo đến đâu đón Tết đến đó. Thế mà cũng một tuần nay không còn chế độ đi xe buýt. Trời lạnh, mưa, kệ. Chạy xe vù vù. Không có chuyện ngồi ráng ở cơ quan. Đúng 4h30 là xếp việc gọn ghẽ trên bàn thưa sếp tớ dzìa. Chạy Tết.

Nhờ Tết mình sắm được cái này đây (nói nhỏ: Thổ Nhĩ Kỳ, dệt công nghiệp, giá bằng đúng 1/6 của thảm này):
Cành đào: Năm nào mình cũng có một bữa lang thang đi dọc các hàng bán đào rừng, chọn một cành, giỏi thì nhờ người bán chằng buộc vào xe tự chở về, gợn tí ái ngại thì mất thêm tiền thuê xe (gắn máy) chở. Năm nào cũng vậy. Cảm giác từ khi mang cành đào vào nhà là bắt đầu Tết. Nhớ những năm xưa. Tết bắt đầu từ khi mẹ mang cành đào Tết về, ba loay hoay chọn bình, rửa bình, cắm cành đào giùm mẹ.

Chiều 26 Tết hết giờ về chạy dọc Âu Cơ - Nghi Tàm. Ngắm. Hỏi một cành ưng ý. bảo: 1 triệu 7. Phản xạ trong đầu: Bằng 15 cái áo ấm con nít hoặc 60 đôi ủng cho những đôi chân trần dày cước vì lạnh (lại là hội chứng áo - ủng. Hội chứng này cần có thời gian để tan, để trở lại thờ ơ lãnh đạm như... đời thường).
Chọn một cành vừa phải, giá vừa phải. Thuê chở đào về nhà, người chở là con trai ông cụ bán đào luôn. Tiền công 100 ngàn. Rốt cuộc anh ta bận chở mối khác, chở đến nhà mình là chị vợ với đứa con gái chừng hơn 10 tuổi ngồi sau giữ cành đào. Tới đầu ngõ bà mẹ dừng xe, giao cô bé vác qua 50m ngõ tới nhà mình. Xuống đón, nó cứ "cô để cháu vác ạ" rất 'trách nhiệm', mặc dù người nhỏ tí tẹo, cành đào không nặng nhưng khuềnh khoàng và dài gấp đôi người nó.
Cô đầu cháu đuôi kéo cành đào lên nhà. Mei ra cửa giúp đón. Con bé giao xong lặng lẽ đứng ngoài cửa đợi. Đem tiền ra đưa nó 100 ngàn "đây là cô trả cho mẹ nhé", rồi một tờ 20 ngàn tiền mới vừa kịp chuẩn bị "còn đây là cô lì xì sớm, cháu ngoan lắm. Cháu học lớp mấy rồi?". "Dạ cháu học lớp 6 (đưa hai tay) cháu xin cô", mắt nó sáng rỡ như chứa tới ba câu cảm ơn...

Ngày làm việc cuối năm. Giữa ngày nhưng cơ quan vắng lắm rồi. Tối nay mình về Thái Nguyên. Thế rồi sẽ tíu tít. Thế rồi sẽ gói bánh. Lũ trẻ con sẽ đảm nhiệm lau dọn nhà cửa. Thế rồi sẽ cùng canh nồi bánh chưng. Rồi sẽ nấu nướng đủ các loại gà măng nem mọc... Thế rồi sẽ đón Giao thừa. Cái không khí Giao thừa cả nhà quây quần, vừa ấm áp vừa trang trọng, làm nhà mình ai cũng thầm tự hào và nhớ nhất khi ở xa. Bác Quý (trưởng) sẽ bật sâm banh, Lan Oanh rót ra ly. Ông sẽ tổng kết năm cũ, ông sẽ cảm ơn bà vì đã luôn bên cạnh, làm nội tướng, hướng dẫn con cháu, rồi ông ghi nhận ai ai năm cũ thế nào, ngắn gọn thôi. Rồi ông chúc từng người - Chúc bà Năm nay làm sao, chúc vợ chồng Quý làm sao, chúc L.Oanh làm sao, chúc Quỳnh làm sao... tới từng đứa cháu... Rồi tới Bà, Bà sẽ cảm ơn ông và chúc ông sức khỏe để tiếp tục trụ cột, chúc Quý, Lan Oanh, Quỳnh, chúc Huệ Oanh, chúc Phú, chúc các cháu... cứ thế, lần lượt tới con, tới cháu chúc ông bà, chúc từng người... Vui, cười, và cũng có trào nước mắt, vì cảm động, hay cũng có thể vì cái không khí ấy.

Thế rồi sang Tết
là trống rỗng.
Thường vậy. Sau những tột đỉnh cố gắng/ bận rộn là trống rỗng. Người ra san lấp cái trống rỗng sau Tết bằng việc gặp gỡ, tíu tít chào hỏi, tíu tít chúc tụng, rồng rắn, tụ tập, uống, chơi, quên.

Năm nào mình cũng giữ Dim Mei nửa trước Tết với mình, để 'ngấm, cảm' cái không khí tíu tít chuẩn bị Tết và 'Giao thừa nhà mình'. Sau Tết Dim Mei về Nội đón Tết cùng bố và bên nội. Năm nào khi đó mình cũng có một ngày 'độc thân toàn phần'. Ngày này dài ngắn tùy năm. Năm nay nó dài 72h. Thì, tự do tuyệt đối lại nghỉ không làm việc nên chẳng còn ranh giới ngày. Câu này, chẳng định than phiền gì đâu. Điều gì cũng có hai mặt pros and cons. Nhìn về phía sáng, một ngày như thế là một đặc ân: Không cảm nhận thời gian, list công việc bằng không, không trách nhiệm với ai, điều gì, không lịch hẹn. Mình có thể sexy thoải mái trong nhà, ôm cuốn sách yêu thích thức đọc nửa đêm hoặc ngủ tới 11h trưa hôm sau. Mình cũng có thể giúp kaki ngắn giày thể thao vác ba lô đi đâu đó, lang thang, chơi, ngắm. Hoàn toàn tùy hứng.

Nhưng đấy là sang Tết, còn bây giờ thì đi tíu tít đây...
tết, tết, tết.